Gjuha Shqipe

Shko poshtė

Gjuha Shqipe

Mesazh nga Naki prej Sun Jul 01, 2007 12:38 pm

Gjuha zyrtare, e shkruar me germa latine dhe qe u adaptua ne vitin 1909, ishte e bazuar ne dialektin e Gegerishtes Jugore te qytetit te Elbasanit nga fillimi i shtetit te Shqiperise deri ne Luften e dyte boterore. Deri ne vitin 1968 shqiptaret e Kosoves, Ish Republikes Jugosllave te Maqedonise dhe Malit te Zi perdoren Gjuhen Letrare Gege si gjuhe zyrtare. Ne Shqiperi me ardhjen ne fuqi te komunisteve gjuha Gege u ndalua institucionalisht prej vitit 1944 deri ne vitin 1967 dhe de-fakto prej vitit 1972 deri sot. Gjuha e sotme zyrtare shqipe jo vetem qe bazohet ne toskerisht, por edhe fjalet e shprehjet qe huazohen prej gegerishtes konvertohen ne morfologjine, fonologjine dhe sintaksen e te folmes toske. Shqiptaret qe jetojne edhe sot nen administrimin e sllaveve e pranuan gjuhen toske si gjuhe zyrtare. Ky vendim politik i marre ne Prishtine ne vitin 1968 sot po sfidohet nga shkrimtare, gazetare dhe sidomos rinia qe shkruan ne internet si jo frutdhenes dhe diskriminues ndaj gegeve, ne veēanti ndaj kosovareve te cilet tingellojne si emigrante kur flasin gjuhen standarde shqipe.

Vetem disa te dhena te shkruara shkurt jane ruajtur nga shekulli i 15-te. E para ishte nje formule pagezimi e vitit 1462. Shperndarja e librave te prodhuar nga shekujt 16 dhe 17 kane buruar shume ne zonen e Gegerishtes (shpesh ne Scutarene Gegerisht veriore) dhe reflektuan aktivitetet misionare te Katoliēizmit Romak. Nje rryme shume me e vogel e literatures ne shekullin e 19-te ishte prodhuar nga te merguarit. Ndoshta punimet e literatures me te hershme dhe te pastra te ēfaredo niveli eshte poezia e shekullit te 18-te te Jul Varibobes, te enklavave ne S. Giorgio ne Kalabri. Disa prodhime te literatures vazhduan ne shekullin e 19-te ne enklavat Italiane, por asnje aktivitet i ngjashem nuk eshte ruajtur ne zonat e Greqise. Te gjitha keto dokumente te hershme historike tregojne per nje gjuhe e cila dallon pak nga gjuha e tanishme, sepse keto dokumente nga krahina dhe kohe te ndryshme paraqesin karakteristikat e shenuara te dialektit. Sidoqofte, ato shpesh kane nje vlere per studimet e linguistikes qe jane shume me te rendesishme ne meriten e tyre te literatures.

Pas Luftes se dyte Boterore, puna per njesimin e gjuhes letrare kombetare (gjuhes standarte) dhe te drejtshkrimit te saj, nisi te organizohet nga Instituti i Shkencave. U krijuan komisione te posaēme per hartimin e projekteve te drejtshkrimit. Keshtu, u hartuan disa projekte ne vitet 1948, 1951, 1953 e 1956. U organizuan gjithashtu, dy konferenca shkencore ne vitin 1952, per te diskutuar per problemin e gjuhes letrare.

Me 1967, u botua nga Instituti i Historise dhe i Gjuhesise, projekti i ri “Rregullat e drejtshkrimit te shqipes”. Ky projekt filloi te zbatohet ne te gjithe hapsiren shqiptare, ne Republiken e Shqiperise, ne Kosove dhe ne Mal te Zi. Nderkohe, perpjekje per njesimin e gjuhes letrare dhe te drejtshkrimit te saj, beheshin edhe ne Kosove. Ne vitin 1968, u mblodh Konsulta Gjuhesore e Prishtines, e cila, e udhehequr nga parimi “nje komb-nje gjuhe letrare”, vendosi qe projekti i ortografise i vitit 1968, posa te miratohej e te merrte formen zyrtare ne Republiken e Shqiperise, do te zbatohej edhe ne Kosove. Vendimet e kesaj Konsulte kane qene me rendesi te jashtezakonshme per njesimin e gjuhes letrare kombetare shqipe.

Projekti “Rregullat e drejtshkrimit te shqipes “ i vitit 1967, pas nje diskutimi publik, ai u paraqit per diskutim ne Kongresin e Drejtshkrimit te Shqipes, qe u mblodh ne Tirane, ne vitin 1972, i cili ka hyre ne historine e gjuhes shqipe dhe te kultures shqiptare, si Kongresi i njesimit te gjuhes letrare kombetare. Kongresi i Drejtshkrimit te Shqipes, ne te cilin moren pjese delegate nga te gjitha rrethet e Shqiperise, nga Kosova, nga Maqedonia dhe nga Mali i Zi dhe nga arbereshet e Italise, pasi analizoi te gjithe punen e bere deri atehere per njesimin e gjuhes letrare, miratoi nje rezolute, ne te cilen perveē te tjerash, pohohet se “populli shqiptar ka tashme nje gjuhe letrare te njesuar”.

Gjuha letrare kombetare e njesuar (gjuha standarte), mbeshtetej kryesisht ne variantin letrar te jugut, sidomos ne sistemin fonetik por ne te jane integruar edhe elemente te variantit letrar te veriut. Pas Kongresit te Drejtshkrimit, jane botuar nje varg vepra te rendesishme, qe kodifikojne normat e gjuhes standarte, sic jane “Drejtshkrimi i gjuhes shqipe” (1973), “Fjalori i gjuhes se sotme letrare (1980), Fjalori i shqipes se sotme (1984), Fjalori Drejtshkrimor i gjuhes shqipe (1976), Gramatika e gjuhes se sotme shqipe I Morfologjia (1995), II Sintaksa (1997).

_________________
**No one is perfect me,too** !!!
avatar
Naki

Male
Numri i postimeve : 117
Localisation : Kosovė
profesioni : Basketbollist
hobi : Grat e Ndara nga Burri
Reputation : 0
Points : 1
Registration date : 23/06/2007

Shiko profilin e anėtarit http://www.nasergashi.com

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Gjuha Shqipe

Mesazh nga ENDRI18 prej Thu Jun 26, 2008 6:30 pm

Vjeterisa e gjuhes shqipe vertetohet edhe nga shkrimet nga poetet dhe autoret e medhenj shqiptar sic eshte Homeri.ky poet shqiptar me "nenshtetesi" greke :) me "nenshtetesi" jo se duam ne,po se ashtu kan vendos te tjere qe mendojne se mund te ndryshojne historine,ja dhe ajo cka e verteton kete,kete vertetim mund ta bej cdokush prej jush duke lexuar veprat e tij dhe duke krahasuar gjuhen qe ai perdor me gjuhen shqipe dhe ate greke,dhe e verteta eshte se nuk ka ndryshime te medhaja as me gjuhen e sotme shqipe.Mund ta shihni me poshte
avatar
ENDRI18

Male
Numri i postimeve : 49
Age : 106
Localisation : -Dashuria dhe enderrat- forum
profesioni : jam beb akoma :) lol
hobi : posting on forums
Reputation : 0
Points : 0
Registration date : 26/06/2008

Shiko profilin e anėtarit

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi